اتحادیه اروپا با تصویب مجموعهای از قوانین «طراحی اکولوژیک برای محصولات پایدار» (ESPR)، نابودی عمدی لباس، پوشاک، لوازم جانبی و کفشهای بدون فروش در بازار را هدف قرار داد و این عمل را برای شرکتهای بزرگ از ۱۹ ژوئیه ۲۰۲۶ ممنوع کرد. این اقدام در راستای کاهش ضایعات و آسیبهای زیستمحیطی، افزایش شفافیت در زنجیره تأمین و تشویق کسبوکارها به اتخاذ شیوههای پایدار و چرخهای صورت گرفته است.
در جدیدترین مقررات اتحادیه اروپا، شرکتهای فعال در بخش پوشاک و کفش از نابودی عمدی کالاهای بدون فروش منع شدند؛ این ممنوعیت از ۱۹ ژوئیه ۲۰۲۶ برای شرکتهای بزرگ اجرا میشود و شرکتهای متوسط نیز انتظار میرود تا سال ۲۰۳۰ ملزم به رعایت آن شوند. هدف از این تغییر، کاهش ضایعات نساجی و اثرات آلاینده مرتبط با آن و پیشبرد اقتصاد چرخهای و پایدار در صنعت مد است.
اتحادیه اروپا روز ۱۲ فوریه ۲۰۲۶ اعلام کرد که مقررات جدیدی تحت عنوان «طراحی اکولوژیک برای محصولات پایدار» (ESPR) به تصویب رسیده که یکی از مهمترین بخشهای آن ممنوعیت نابودی لباس، پوشاک، لوازم جانبی و کفشهای بدون فروش است. این تصمیم در پی نگرانیها درباره ضایعات صنعتی، مصرف بیرویه منابع و آلودگی زیستمحیطی اتخاذ شده است.
بر اساس برآوردها، حدود ۴ تا ۹ درصد از کالاهای نساجی در اروپا قبل از اینکه حتی یکبار پوشیده شوند، امحاء میشوند و این امر حدود ۵.۶ میلیون تن انتشار CO₂ در سال ایجاد میکند — رقمی نزدیک به کل انتشار خالص یک کشور اروپایی متوسط.
در مقررات جدید، شرکتها تنها در شرایط محدود و مشخص مانند ایمنی محصول یا آسیبدیدگی میتوانند نابودی کالا را انجام دهند و این موارد باید بهصورت شفاف توسط مقامات ملی تأیید شود.
این اقدام در دو بخش کلیدی اجرایی میشود:
مقررات تفویضشده (Delegated Act): از ۱۹ ژوئیه ۲۰۲۶ شرکتهای بزرگ موظف به رعایت ممنوعیت نابودی کالاهای بدون فروش هستند، در حالی که شرکتهای متوسط تا ۲۰۳۰ فرصت دارند خود را با این مقررات تطبیق دهند.
مقررات اجرایی (Implementing Act): از فوریه ۲۰۲۷ شرکتها باید بهصورت استاندارد دادههای مربوط به کالاهای بدون فروش دور ریختهشده را منتشر کنند تا روند تطبیق و بررسی توسط نهادهای نظارتی تسهیل شود.
اتحادیه اروپا به شرکتها پیشنهاد میکند به جای نابودی، از روشهای جایگزینی مانند فروش مجدد، بازپرداخت، اهداء، بازیابی و چرخه مجدد برای مدیریت موجودیهای بدون فروش استفاده کنند تا ضایعات و آسیبهای زیستمحیطی به حداقل برسد.
در بیانیهای، جسیکا راسوِل، کمیسر محیطزیست اتحادیه اروپا، تأکید کرد که این مقررات نهتنها به کاهش ضایعات کمک میکند، بلکه شرکتها را تشویق میکند تا به اقتصاد چرخهای و مدلهای کسبوکار پایدار روی بیاورند
